A-kassa w Szwecji – kasa dla bezrobotnych
A-kassa w Szwecji: kasa dla bezrobotnych – zasady, kwoty i jak dołączyć
Jeśli pracujesz w Szwecji, a-kassa (szwedzka kasa dla bezrobotnych) jest jednym z najważniejszych zabezpieczeń finansowych na wypadek utraty pracy. To a-kassa ocenia, czy spełniasz warunki, ustala długość okresu świadczenia i wylicza wysokość wypłat.
Równolegle Arbetsförmedlingen odpowiada m.in. za Twoją rejestrację jako osoby poszukującej pracy oraz wymagania związane z aktywnym szukaniem zatrudnienia.
W tym poradniku wyjaśniamy, czym jest a-kassa w Szwecji, kiedy członkostwo się opłaca, jakie są kluczowe warunki (dochód, rejestracja w Arbetsförmedlingen, aktywne szukanie pracy), jak długo można pobierać świadczenie oraz co zrobić krok po kroku po utracie zatrudnienia.
Od 1 października 2025 r. obowiązują nowe zasady dla osób, które dostają decyzję o okresie świadczenia od tej daty. Jeśli Twoja decyzja o okresie świadczenia była wydana wcześniej, możesz podlegać „starym” regułom przez cały ten okres.
Co to jest a-kassa w Szwecji i jak działa?
A-kassa to organizacja, która obsługuje szwedzkie ubezpieczenie na wypadek bezrobocia. W praktyce oznacza to, że gdy tracisz pracę, a-kassa sprawdza Twoje warunki (np. dochody w określonym czasie), ustala długość okresu świadczenia i oblicza wysokość wypłat. Zasady są w dużej mierze ustawowe, więc podstawowe reguły są wspólne dla wszystkich a-kass.
Kto może dołączyć i ile kosztuje a-kassa?
W Szwecji działa 24 a-kassy, zwykle powiązane z branżą, zawodem lub związkami zawodowymi. Co do zasady, jeśli pracujesz w Szwecji (albo pracowałeś/aś wcześniej), możesz dołączyć do a-kassy dopasowanej do Twojego profilu.
Wymagane jest, aby pracodawca lub Twoja działalność odprowadzały podatki i składki w Szwecji.
Jest jedna a-kassa – Alfa-kassan – przeznaczona dla wszystkich, którzy nie chcą należeć do żadnej z pozostałych.
Koszt członkostwa
Jeżeli weźmiemy na przykład Byggnads a-kassa, to koszt (2026) wynosi:
a jeśli jesteś już członkiem związku Byggnads, składka do a-kassy jest niższa i wynosi 179 SEK/miesiąc. Składka związkowa jest rozliczana osobno.
Jeżeli nie chcesz należeć do a-kassy powiązanej ze związkiem zawodowym, zawsze możesz zwrócić się do Alfa-kassan.
Przystąpienie do Alfa-kassan kosztuje 170 koron miesięcznie.
Do Alfa-kassan może przystąpić każdy, kto kiedykolwiek pracował w Szwecji — wystarczy, że pracowałeś choćby jedną godzinę. Nie ma znaczenia, czym się zajmujesz, jaki masz rodzaj zatrudnienia ani czy prowadzisz działalność gospodarczą.
Dlaczego warto być członkiem a-kassy?
W nowym systemie (dla decyzji od 1 października 2025 r.) wysokość świadczenia zależy m.in. od tego, jak długo jesteś członkiem a-kassy w tzw. okresie kwalifikacyjnym (ramtid). Im dłuższe członkostwo, tym wyższy poziom świadczenia na start okresu bezrobocia. W praktyce członkostwo „podnosi sufit” Twojego zabezpieczenia, gdy tracisz dochód.
Ile wynosi świadczenie z a-kassy? Procenty i limit dochodu
Poziom świadczenia na początku okresu zależy od długości członkostwa w a-kassie (w ramach ramtid):
Poziomy 80% / 60% / 50% – od czego zależą?
Jeśli jesteś członkiem a-kassy przez co najmniej 12 miesięcy w ramtid, możesz mieć prawo do 80% wcześniejszego dochodu. Jeśli członkostwo trwało 6–11 miesięcy, poziom wynosi 60%. Jeśli członkostwo trwało do 5 miesięcy albo nie jesteś członkiem, poziom wynosi 50%.
Maksymalna podstawa i realne kwoty (limit)
Świadczenie jest liczone od dochodu, ale tylko do limitu. Maksymalny dochód, od którego nalicza się świadczenie w nowym systemie, to 34 000 SEK miesięcznie. To oznacza, że przy poziomie 80% maksymalna wypłata wynosi 27 200 SEK miesięcznie brutto (przed podatkiem). Jeśli zarabiałeś/aś więcej niż 34 000 SEK, nadwyżka nie zwiększa świadczenia z a-kassy.
Ważne: jeśli słyszysz o „wyższym pokryciu” powyżej limitu, najczęściej chodzi o dodatkowe ubezpieczenie dochodu (np. związkowe), a nie o samo świadczenie z a-kassy.
Warunki otrzymania świadczenia: rejestracja i dochód
W uproszczeniu potrzebujesz spełnić warunki podstawowe oraz warunki dochodowe.
Warunki podstawowe obejmują m.in. ukończone 20 lat, rejestrację w Arbetsförmedlingen jako osoba poszukująca pracy oraz gotowość do podjęcia pracy i aktywne jej poszukiwanie.
Warunki dochodowe (inkomstvillkor) w nowym systemie można spełnić na dwa sposoby. Pierwszy wariant to: w ciągu ostatnich 12 miesięcy mieć co najmniej 11 000 SEK brutto w minimum 4 miesiącach oraz łączny dochód co najmniej 120 000 SEK. Drugi wariant (tzw. zasada alternatywna) to: mieć co najmniej 11 000 SEK brutto w 4 kolejnych miesiącach w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Ramtid i „czas pomijany”: jak liczy się okres kwalifikacyjny?
Ramtid to 12 miesięcy, które a-kassa analizuje, aby sprawdzić Twoje dochody. W nowym systemie ramtid to z definicji 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc, za który składasz wniosek o świadczenie.
Jeśli w tym czasie były miesiące, w których nie mogłeś/mogłaś pracować (np. choroba, urlop rodzicielski, pełnoetatowe studia), część miesięcy może zostać „pominięta”, a ramtid przesuwa się wstecz. Maksymalnie ramtid może zostać przedłużony nawet o 60 miesięcy (5 lat). To często kluczowe dla osób z przerwami w zatrudnieniu.
Jak długo można pobierać świadczenie? Dni i obniżki
Długość okresu świadczenia zależy od tego, w ilu miesiącach w ramtid miałeś/aś dochód co najmniej 11 000 SEK.
Jeśli było to 11–12 miesięcy, możesz otrzymać 300 dni świadczenia. Jeśli 8–10 miesięcy, okres wynosi 200 dni. Jeśli 4–7 miesięcy, okres wynosi 100 dni. Jeżeli spełniasz warunek wyłącznie poprzez zasadę alternatywną (4 kolejne miesiące po 11 000 SEK), okres świadczenia wynosi 66 dni.
Trzeba też uwzględnić obniżanie poziomu świadczenia w czasie. Po 100 dniach poziom spada o 10 punktów procentowych, a po 200 dniach spada o kolejne 5 punktów procentowych. W praktyce oznacza to, że przy starcie 80% przechodzisz na 70% (dni 101–200), a potem na 65% (dni 201–300). Analogicznie obniżki dotyczą poziomów 60% i 50%.
Co zrobić po utracie pracy? Checklista krok po kroku
W praktyce liczy się tempo i komplet dokumentów. Najbezpieczniej jest działać tak:
- Zarejestruj się w Arbetsförmedlingen w pierwszym dniu bez pracy. Zwykle nie dostaniesz świadczenia za dni, w których nie byłeś/aś zarejestrowany/a.
- Złóż wniosek w swojej a-kassie (zwykle przez „Mina sidor”).
- Poproś o arbetsgivarintyg (zaświadczenie pracodawcy). W Szwecji standardem jest usługa arbetsgivarintyg.nu, gdzie pracodawca tworzy dokument i przesyła go cyfrowo do a-kassy.
- Raportuj miesięcznie do a-kassy dane o pracy, bezrobociu i dochodach (månadsuppgift). Świadczenie jest wypłacane raz w miesiącu, a miesięczne dane trzeba złożyć najpóźniej w ciągu trzech miesięcy od miesiąca, którego dotyczą.
- Spełniaj wymagania Arbetsförmedlingen, w tym składaj miesięczny raport aktywności (aktivitetsrapport) – zwykle między 1. a 14. dniem miesiąca – zgodnie z Twoim planem działania.
Karencja i „kary”: kiedy zaczynają się wypłaty?
Nowy okres świadczenia zaczyna się od dwóch dni karencji (to standard). W niektórych sytuacjach możesz czekać dłużej, np. jeśli sam/sama zrezygnowałeś/aś z pracy bez uzasadnionego powodu. Często spotykaną konsekwencją przy własnym wypowiedzeniu jest zawieszenie prawa do wypłaty na 45 dni świadczenia (co odpowiada około 9 tygodniom przy pełnym bezrobociu), ale a-kassa zawsze bada, czy istniały „akceptowalne powody” odejścia.
Czy da się dostać świadczenie bez członkostwa? (Alfa-kassan)
Tak, w pewnych sytuacjach można otrzymać świadczenie również bez członkostwa w a-kassie. W praktyce obsługą takich spraw zajmuje się m.in. Alfa-kassan. Trzeba jednak pamiętać o różnicach: poza niższym poziomem świadczenia (zwykle 50% na starcie), przy wypłacie bez członkostwa pobierana jest opłata administracyjna za każdy dzień świadczenia. Od 1 października 2025 r. wynosi ona 10 SEK za dzień świadczenia i jest potrącana automatycznie.
Jaką a-kassę wybrać?
Najczęściej wybiera się a-kassę dopasowaną do branży, zawodu lub wykształcenia. Podstawowe zasady świadczenia są ustawowe i wspólne, ale właściwa a-kassa ułatwia obsługę Twojej sytuacji zawodowej. Jeśli nie masz pewności, skorzystaj z wyszukiwarki „Hitta din a-kassa” albo zapytaj współpracowników, do której kasy należą.
Jeżeli nie chcesz należeć do a-kassy powiązanej ze związkiem zawodowym, zawsze możesz zwrócić się do Alfa-kassan.
Czy trzeba mieć personnummer?
Nie. Do członkostwa w a-kassie nie musisz mieć szwedzkiego personnummer. Wystarczy samordningsnummer (numer koordynacyjny).
A-kassa dla przedsiębiorców: kluczowe zasady
Przedsiębiorcy również mogą korzystać z a-kassy, ale zasada „bycia bezrobotnym” jest tu rozumiana rygorystycznie. Zwykle, aby mieć prawo do świadczenia, musisz zakończyć działalność albo uczynić ją formalnie uśpioną (vilande), co w praktyce oznacza brak bieżącej aktywności, a także wstrzymanie marketingu (również w mediach społecznościowych i na stronie internetowej).
Ważna reguła dotyczy ponownego „usypiania” firmy: jeżeli wcześniej korzystałeś/aś ze świadczenia przy firmie uśpionej, to co do zasady musi upłynąć co najmniej 3 lata aktywności zanim ponownie będziesz mógł/mogła uśpić tę samą firmę i otrzymać świadczenie. Dla osób łączących etat i firmę (tzw. kombinatörer) mogą obowiązywać szczególne zasady – najlepiej skonsultować to bezpośrednio z Twoją a-kassą.
Zmiany od 1 października 2025 r. – co realnie się zmieniło?
Najważniejsze zmiany dla „nowych decyzji” (od 1 października 2025 r.) są trzy. Po pierwsze, system opiera się na dochodach w ramtid, a nie na przepracowanych godzinach. Po drugie, poziom świadczenia zależy od długości członkostwa w a-kassie (80/60/50). Po trzecie, wypłaty są rozliczane miesięcznie i wymagają comiesięcznego przekazywania danych do a-kassy (månadsuppgift). Równolegle pamiętaj, że przy starszych decyzjach mogą obowiązywać inne zasady przez cały rozpoczęty okres.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy muszę być członkiem a-kassy, żeby dostać pieniądze?
Nie zawsze, ale członkostwo zwykle daje wyższy poziom świadczenia (80% lub 60% zamiast 50%) i pozwala uniknąć opłat administracyjnych, które mogą wystąpić przy wypłacie bez członkostwa.
Ile muszę zarabiać, żeby spełnić warunek dochodowy?
W nowym systemie masz dwa warianty: albo łącznie co najmniej 120 000 SEK w 12 miesięcy i minimum 11 000 SEK w co najmniej 4 z tych miesięcy, albo minimum 11 000 SEK w 4 kolejnych miesiącach w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Czym jest ramtid w praktyce?
To 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, za który wnioskujesz o świadczenie. Jeżeli miałeś/aś usprawiedliwione przerwy (np. choroba, urlop rodzicielski, studia), część miesięcy można pominąć i przesunąć ramtid wstecz, nawet do 60 miesięcy.
Czy a-kassa to to samo co związek zawodowy?
Nie. A-kassa to ubezpieczenie na wypadek bezrobocia. Związek zawodowy może oferować wsparcie prawne i czasem dodatkowe ubezpieczenie dochodu, ale to osobny produkt z osobnymi warunkami.
Czy potrzebuję personnummer?
Nie – zwykle wystarczy samordningsnummer.
Co muszę robić w czasie bezrobocia, aby otrzymywać swoje świadczenie?
Aby otrzymywać zasiłek z a-kassy w Szwecji, co do zasady musisz równolegle spełniać obowiązki wobec Arbetsförmedlingen oraz wobec swojej a-kassy:
-
Arbetsförmedlingen (Szwecki urząd pracy):
Składaj miesięczny raport aktywności (aktivitetsrapport) – standardowo między 1. a 14. dniem każdego miesiąca – w którym wykazujesz, o jakie prace się ubiegałeś i jakie działania podjąłeś. Spóźnienie lub brak raportu może wpływać na prawo do wypłaty.
-
A-kassa (np. Alfa-kassan, Byggnads a-kassa i inne):
Składaj do a-kassy wniosek/raport stanowiący podstawę wypłaty (w zależności od kasy nazywany m.in. månadsansökan, tidrapport lub podobnie). Wskazujesz tam m.in., czy pracowałeś, otrzymałeś wynagrodzenie, byłeś za granicą itp.
Czy tak jest także w innych a-kassach?
W ujęciu praktycznym: tak – obowiązek składania miesięcznego raportu aktywności (aktivitetsrapport) do Arbetsförmedlingen oraz obowiązek raportowania do a-kassy w celu wypłaty występuje co do zasady niezależnie od tego, do której a-kassa należysz. Różnice dotyczą głównie procedur wewnętrznych, nazw formularzy i sposobu składania ich w serwisach „Mina sidor”.
Kiedy dostanę pierwszą wypłatę?
Nowy okres świadczenia zaczyna się od dwóch dni karencji. Jeżeli dodatkowo wystąpi zawieszenie (np. przy własnym wypowiedzeniu), wypłata może być przesunięta w czasie.
Co jeśli sam/sama zrezygnowałem/am z pracy?
Często skutkuje to zawieszeniem prawa do wypłaty na 45 dni świadczenia, chyba że masz uzasadnione powody, które a-kassa uzna za akceptowalne. Zawsze wyjaśnij swoją sytuację w dokumentach do a-kassy.
Czy jako przedsiębiorca mogę dostać a-kassa?
Tak, ale zwykle musisz zakończyć działalność albo ją uśpić (bez bieżącej aktywności i marketingu). Jeśli wcześniej korzystałeś/aś ze świadczenia przy firmie uśpionej, z reguły musi upłynąć co najmniej 3 lata aktywności, aby ponownie móc ją uśpić i pobierać świadczenie.
Nie posiadam elektronicznej identyfikacji – jak mogę złożyć wniosek o zasiłek dla bezrobotnych?
Jeśli nie posiadasz elektronicznej identyfikacji (np. „Bank-ID” albo „Freja„), możesz ubiegać się o zasiłek, wypełniając papierowy formularz. Skontaktuj się z obsługą klienta odpowiedniej a-kassy – udzielą Ci dalszej pomocy.
Jak wygląda wypłata z a-kassy w praktyce?
Działa to tak, że składasz w a-kassie miesięczne rozliczenie/zgłoszenie, a po jego zatwierdzeniu a-kassa wykonuje przelew przez system wypłat na konto, które masz zgłoszone w rejestrze „kont Swedbanku”.
Jeśli nie ma przypisanego konta, wypłata może zostać wysłana pocztą jako „utbetalningsavi”.
Źródła i przydatne linki
Najbardziej wiarygodne informacje i aktualne szczegóły znajdziesz bezpośrednio u instytucji i organizacji odpowiedzialnych za system:
- Arbetsförmedlingen – rejestracja, obowiązki osoby poszukującej pracy, aktivitetsrapport
- Sveriges a-kassor – wybór a-kassy (Hitta din a-kassa), karencja, samordningsnummer
- Alfa-kassan – wypłata bez członkostwa ale z opłatą administracyjną
- Skatteverket – ulga podatkowa 25% na składkę do a-kassy
- Arbetsgivarintyg.nu – cyfrowe zaświadczenie pracodawcy